Infertiliteit bij de man: oorzaken, onderzoek en behandeling

• Dichte zaadleiders (obstructieve azoöspermie) zijn een belangrijke oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid.

• Na één jaar proberen zonder zwangerschap is zaadonderzoek bij de man zinvol.

• Er zijn twee specifieke operaties mogelijk bij dichte zaadleiders.

• Bij een kans op zwangerschap kleiner dan 30% verwijst de huisarts door naar de gynaecoloog.

Mannelijke infertiliteit betekent dat het niet lukt om een vrouw zwanger te maken, ondanks een jaar lang regelmatig vrijen. Een veelvoorkomende oorzaak is obstructieve azoöspermie. Dit houdt in dat de zaadleiders dicht zitten, waardoor er geen zaadcellen bij het sperma komen. Als je zaadleiders dicht zijn, kan je partner dus niet zwanger worden van jou. Dit probleem vraagt om gericht onderzoek en behandeling.

Andere oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid zijn bijvoorbeeld een varicocoele of ontstekingen, waar je meer over leest in het artikel over varicocoele bij mannen.

Als het na één jaar regelmatig vrijen nog niet gelukt is om zwanger te raken, is het tijd om onderzoek te starten. Voor mannen is het zaadonderzoek de belangrijkste eerste stap: zo wordt gekeken hoeveel zaadcellen er zijn, hoe ze bewegen en of ze goed gevormd zijn. De huisarts beoordeelt de uitslag en schat in hoe groot de kans is dat je partner zwanger wordt.

Blijkt de kans op een zwangerschap kleiner dan 30%, dan kan de huisarts een verwijzing geven naar de gynaecoloog voor verder onderzoek en behandeling. Soms zijn er ook andere lichamelijke klachten of aandoeningen, zoals een ontsteking van de bijbal. Lees daarover meer in het artikel epididymitis: ontsteking van de bijbal.

Bij dichte zaadleiders zijn er twee mogelijke operaties: de arts kan proberen de zaadleiders te herstellen zodat ze weer open zijn, of hij haalt zaadcellen direct uit de bijbal of zaadbal om ze te gebruiken bij een vruchtbaarheidsbehandeling. Naast operaties zijn er behandelingen zoals IUI (intra-uteriene inseminatie), waarbij de zaadcellen direct in de baarmoeder worden ingebracht, en IVF (in-vitrofertilisatie), waarbij bevruchting buiten het lichaam gebeurt.

Als de kans op zwangerschap kleiner is dan 3 op de 10, verwijst de huisarts je naar de gynaecoloog. De gynaecoloog bekijkt samen met jou en je partner welke behandeling het meest kans van slagen heeft. Soms kan het ook helpen om bepaalde leefgewoonten aan te passen of bekkenbodemoefeningen voor mannen te doen, bijvoorbeeld als je last hebt van seksuele disfuncties naast de vruchtbaarheidsproblemen.

De arts bespreekt met jou welke operatie of behandeling het meest geschikt is, afhankelijk van de oorzaak van de onvruchtbaarheid en de kans op succes. Soms is herstel van de zaadleiders mogelijk, maar het kan ook zijn dat het beter is om zaadcellen direct uit de zaadbal of bijbal te halen. De keuze is altijd persoonlijk en wordt samen met jou en je partner gemaakt.

Daarnaast is het belangrijk om eventuele psychische gevolgen niet te onderschatten; seksuele disfuncties door psychische oorzaken kunnen ook bij vruchtbaarheidsproblemen spelen. Via DoctorEve kun je zorgverleners vergelijken op wachttijd en locatie, zodat je snel de juiste hulp vindt.

Wat is obstructieve azoöspermie precies?

Obstructieve azoöspermie betekent dat je zaadleiders dicht zitten, waardoor er geen zaadcellen in het sperma zitten. Hierdoor kan je partner niet zwanger worden van jou. Dit is een belangrijke oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid.

Wanneer moet ik mijn zaad laten onderzoeken?

Zaadonderzoek is zinvol als je na één jaar regelmatig vrijen nog niet zwanger bent geworden met je partner. Het is de belangrijkste eerste stap bij het opsporen van mannelijke vruchtbaarheidsproblemen. Bespreek dit met je huisarts.

Welke behandelingen zijn er als mijn zaadleiders dicht zijn?

Bij dichte zaadleiders zijn er twee opties: een operatie om de zaadleiders te herstellen, of een operatie waarbij zaadcellen direct uit de bijbal of zaadbal worden gehaald. Die zaadcellen kunnen vervolgens gebruikt worden bij IUI of IVF.

Wanneer word ik doorverwezen naar een specialist?

Je wordt doorverwezen als de kans op zwangerschap kleiner is dan 30% na onderzoek door de huisarts. De gynaecoloog bespreekt vervolgens verdere behandelmogelijkheden. Soms gebeurt dit ook als er andere opvallende problemen zijn.